محمد مهريار
551
فرهنگ جامع نامها و آباديهاى كهن اصفهان ( فارسى )
چنين محلتى به اصفهان نيست ، و بر فرض وجود نسبت اين پل به آن بهكلى بىمورد است . در شمال فلاورجان ديه بزرگى به نام ولگان داريم . راست است كه ولگان در اصل ورگان هم مىتوانسته است باشد و به علت وحدت علامت « ر » و « ل » در پهلوى ولگان خوانده شده است . اين البته درست است ولى هيچ دليل نداريم كه به علت همين وحدت علامت « ور » همان روزگاران دور ولگان هم خوانده نمىشده است . پس « ورگان » ى كه اين پل به نام آن نامبردار شده ، كجا است . و ديگر آنكه از سر پل فلاورجان تا ولگان فاصلهء بسيار زيادى هست و ناميدن اين پل به نام آن بىمورد است . اين مشكل براى من همچنان بوده تا به ادارهء ثبت اسناد فلاورجان مراجعه كردم و اوراق آن اداره را در باب نامهاى دور و كنار شهر بر رسيدم و از مطلعين تحقيقات كردم تا سر نخى براى حل دشوارى بهدست آمد . فلاورجان دو صحرا با نامهاى كهن دارد يكى گونيان و ديگرى ورگان و در فراسوى همين ورگان است كه دهكده و شهر امروز فلاورجان قرار گرفته است و به همان نام نيز نامبردار شده است . در تعريب « فراورگان » با تبديل « ر » به « ل » كه رايج است و « گ » به « ج » ، فراورگان به صورت فلاورجان امروز در مىآيد . اما واژهء فرا در حقيقت پيشوند است از اوستايى فرا ( Fra ) به معنى « سوى ، طرف ، گوشه و به معنى پيش و پيشتر و ميان و وسط » « 1 » هم مىآيد . در اسامى اشخاص نظير فرامرز و در امكنه فرادنبه ، « 2 » فرارتخوان « 3 » و در كلماتى چون فراخور و فرا رسيدن و بسيارى ديگر رايج است . اما در تركيب ، اين واژه مركب از دو جزء « ور + گان » است . جزء اول به معنى قلعه و حصار است « 4 » و جزء دوم خود مركب از « گ » و « ان » . جزء اول آن « گ » حرف هموند است كه در مهرگان ، بندگان و بسيارى ديگر داريم و جزء آخر « ان » پسوند كثرت و نسبت است و روىهمرفته منسوب به محلى و نزديك قلعه . ( صحراى ورگان يعنى صحراى نزديك قلعه ) . تنبيه : بد نيست به مناسبت تركيب نامواژه گونيان را هم بدانيم . اول اين نامواژه منحصر
--> ( 1 ) - ن . ك . به : برهان قاطع همين واژه . ( 2 ) - نام ديهى است در چهارمحال و بختيارى ميانهء بروجن و سفيددشت . ( 3 ) - ن . ك . همين فرهنگ . ( 4 ) - ن . ك . شاهنامه « ور جمكرد » همان قلعه كه جمشيد پادشاه باستانى براى دفع آسيب اهريمن ساخت .